Rapport: democratie onder druk in nieuwe EU-landen

(Novum/AP) - Het merendeel van de nieuwe lidstaten van de Europese Unie is vorig jaar minder democratisch geworden. Dat zegt de in de VS gevestigde mensenrechtenorganisatie Freedom House in een donderdag gepubliceerd rapport.

Volgens de organisatie is de politieke vrijheid in 2006 in Polen, Slowakije, Hongarije, Slovenië en Litouwen afgenomen en in Tsjechië, Estland en Letland gelijk gebleven. Bulgarije en Roemenië boekten wel vooruitgang, vooral dankzij de hervormingen die nodig waren om toegelaten te worden tot de EU.

Politieke onrust overschaduwde de economische groei in Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije, aldus het rapport. Het populisme en antiliberalisme in die landen is in opkomst, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht staat onder steeds grotere druk, en de media zijn weinig professioneel, stelt Freedom House, dat een deel van zijn fondsen van de Amerikaanse overheid krijgt.

Vooral in Polen waren de democratische waarden vorig jaar aan verval onderhevig, door de pogingen van premier Jaroslaw Kaczynski en zijn tweelingbroer, president Lech Kaczynski, om de macht te centraliseren. Ook staat de Poolse regering openlijk vijandig tegenover het ideaal van de civil society. Dat blijkt volgens het rapport nog het meeste uit haar houding tegenover homo-organisaties.

Freedom House bepaalt de democratische score van landen aan de hand van zeven criteria. Dit zijn allereerst de organisatie en het verloop van verkiezingen, en verder de civil society, de onafhankelijke media, het nationale en plaatselijke bestuur, het rechtssysteem en ten slotte corruptie. Voor elk van die gebieden krijgt een land een cijfer tussen de 1 (de beste score) en de 7 (de slechtste). Zo ging de democratische score van Polen vorig jaar met 0.22 punten achteruit van 2.14 naar 2.36, en die van Hongarije van 2.00 naar 2.14.

De relatief slechte score van Hongarije had vooral te maken met de politieke crisis die ontstond nadat de coalitie van de socialistische premier Ferenc Gyurcsany had gelogen over de deplorabele staat van de economie, en met de groeiende verdeeldheid tussen links en rechts.