VN: Taliban veroorzaken meer burgerslachtoffers

(Novum/AP) - Het aantal Afghaanse burgerslachtoffers van oorlogsgerelateerd geweld is het afgelopen jaar gestegen naar het hoogste niveau sinds het begin van het conflict in 2001. Het aantal doden dat kan worden toegeschreven aan de coalitietroepen daalde met bijna dertig procent. Dit zeggen de Verenigde Naties woensdag in een rapport.

Meedogenloos geweld in de winterperiode, waarin het geweld meestal een afname laat zien, onderstreept de zorg dat het aantal slachtoffers zal stijgen als de Verenigde Staten en de NAVO hun troepensterkte uitbreiden naar 37 duizend soldaten, in een poging het land te stabiliseren. Burgerslachtoffers zijn een gevoelig onderwerp in Afghanistan. Amerikaanse troepen worden regelmatig beschuldigd van het maken van onschuldige slachtoffers bij luchtaanvallen.

Bijna de helft van het aantal Afghaanse burgerslachtoffers viel in het zuiden van Afghanistan, waar hevig gevochten wordt door de VS en hun bondgenoten om de Taliban en andere opstandelingen te verdrijven. Volgens het VN-rapport is ook de veiligheid in voorheen rustige gebieden, zoals de provincie Kunduz en andere provincies in het noordoosten van Afghanistan, afgenomen.

De VN meldt in het rapport dat in 2009 in Afghanistan 2412 burgerslachtoffers zijn gevallen. Dit is een stijging van veertien procent ten opzichte van het jaar ervoor, toen er 2118 doden vielen. Nog eens 3566 burgers raakten in 2009 gewond.

Bijna zeventig procent van de doden, 1630, kan worden toegeschreven aan de opstandelingen, terwijl vijfentwintig procent, 596, van de slachtoffers op het conto van de coalitietroepen komt. De laatste vijf procent komt niet voor rekening van een van beide partijen, maar betreft burgers die in kruisvuur om het leven kwamen of werden gedood door eerder nog niet ontplofte munitie.

In de bevindingen van het rapport staat eveneens dat het aantal burgers dat werd gedood door coalitietroepen met 28 procent is gedaald ten opzichte van 2008. Toch zijn door luchtaanvallen nog steeds 359 burgers omgekomen. Dat is ruim zestig procent van de slachtoffers die door de coalitietroepen zijn gemaakt, ofwel vijftien procent van het totale aantal burgerslachtoffers. Volgens het rapport laat de daling zien dat de maatregelen die door de internationale troepenmacht zijn genomen, de militaire operaties positief hebben beïnvloed.

De bevelhebber van de NAVO in Afghanistan, generaal Stanley McChrystal, heeft zijn troepen opdracht gegeven goed na te denken voor ze luchtaanvallen uitvoeren en heeft ook andere maatregelen genomen om het aantal burgerslachtoffers te verminderen. Deze maatregelen volgden na een wijdverbreid protest tegen de vele burgerslachtoffers. Elk nieuw rapport over burgerslachtoffers ontketent heftige emoties bij de Afghaanse bevolking. De emoties laten zien dat de bevolking door de onmogelijkheid van de coalitietroepen om het land veiligheid te brengen steeds ongeduldiger wordt.

Aanvallen van de rebellen waren voornamelijk gericht tegen de Afghaanse regeringstroepen of de internationale troepenmacht, maar werden vaak gepleegd in drukbevolkte gebieden. Ook Afghanen van wie de opstandelingen vermoedden dat ze sympathiseerden met de regering werden slachtoffer. Onder deze slachtoffers zijn artsen, bejaarden, leraren en bouwvakkers. "Door deze acties laten de opstandelingen zien dat ze weinig aandacht hebben voor het lijden van de burgers dat ze veroorzaken", aldus het VN-rapport.

Uit een enquête in opdracht van ABC News, de BBC en de Duitse ARD, die deze week werd vrijgegeven bleek dat 42 procent van de 1534 Afghaanse respondenten de Taliban verantwoordelijk houdt voor het geweld. Dit is een stijging van vijftien procent in vergelijking met een jaar geleden. Zeventien procent houdt de Verenigde Staten, de NAVO of de Afghaanse ordetroepen verantwoordelijk, een daling van 21 procent. Toch zegt 66 procent van de geënquêteerden dat de luchtaanvallen van de VS en hun bondgenoten onacceptabel zijn, omdat de bombardementen teveel onschuldige burgers in gevaar brengen.

"In het verleden was het idee dat we vooruit moesten en dat we de strijd aan moesten gaan met de opstandelingen en dat we daarbij een ingecalculeerd risico namen in termen van nevenschade", zegt Kamran Bokhari, een analist van het inlichtingenbedrijf Stratfor in de VS. "Dat idee is veranderd. Er wordt nu voorzichtiger gehandeld." Bokhari voorspelt echter dat escalatie van de missie kan resulteren in nog meer slachtoffers. "Burgers komen klem te zitten tussen de twee strijdende partijen en daardoor zal het aantal slachtoffers toenemen."

De VN houdt een database bij van het aantal burgerslachtoffers. Per incident wordt bekeken of de coalitietroepen of de Taliban verantwoordelijk zijn voor de slachtoffers. De cijfers in de database worden vergeleken met de cijfers die door mensenrechtenorganisaties in twintig van de vierendertig provincies worden bijgehouden. De VN werkt ook nauw samen met de Afghaanse mensenrechtencommissie, die in alle provincies actief is.