Bouwplannen Israël klap voor Biden

(Novum/AP) - De aankondiging van Israël dat het zestienhonderd appartementen gaat bouwen in Oost-Jeruzalem heeft het bezoek van de Amerikaanse vicepresident Joe Biden aan de Westelijke Jordaanoever overschaduwd. De Israëlische regering bood woensdag haar excuses aan aan de vicepresident, maar liet tevens weten niet van plan te zijn de bouwopdracht in te trekken.

Biden bezocht de Westoever woensdag voor overleg met de Palestijnse president Mahmoud Abbas en diens premier Salam Fayyad. De gesprekken hadden tot doel de Palestijnse twijfel omtrent de jongste Amerikaanse bemoeienissen met het vredesproces weg te nemen. De aankondiging van de Israëlische bouwplannen gooide roet in het eten. De goedkeuring van nieuwbouw in Oost-Jeruzalem, het stadsdeel dat de Palestijnen zien als hoofdstad van een toekomstige Palestijnse staat, betekent een grote tegenslag voor Biden, die een dag eerder nog een warm welkom kreeg van zijn Israëlische gastheren.

Fayyad zei dat de bouwplannen 'schadelijk' zijn. Volgens de premier komt voortzetting van de vredesonderhandelingen door de plannen zeker niet dichterbij. De Palestijnse onderhandelaar Saeb Erekat zei dat de nieuwbouw het belangrijkste thema was bij het overleg tussen Abbas en Biden. "Ik denk dat de Israëlische regering het vrijwel onmogelijk maakt voor ons, de Amerikanen en de internationale gemeenschap om een centimeter voortgang te boeken in de richting van hervatting van het vredesproces", zei hij.

Kennelijk om blijk te geven van zijn verontwaardiging arriveerde Biden dinsdagavond negentig minuten te laat op het diner met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. In duidelijke taal uitte hij scherpe kritiek op de aankondiging, die werd gedaan kort nadat de Palestijnen hadden aangegeven het vredesproces te willen hervatten. "De inhoud en timing van de aankondiging (...) is precies datgene wat het zo broodnodig vertrouwen ondermijnt", zei Biden. "We moeten omstandigheden creëren die het vredesproces ten goede komen, en niet die het compliceren."

De Israëlische minister van binnenlandse zaken Eli Yishai bood zijn excuses aan voor de ongelukkige timing van de aankondiging, maar zei dat de inhoud daarvan niet verandert. Oppositiepartij Kadima overweegt een motie van wantrouwen tegen de minister in te dienen wegens het 'om zeep helpen' van Bidens bezoek.

Ook Egypte, Israëls naaste bondgenoot in het Midden-Oosten, en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, uitten hun ontevredenheid over de Israëlische bouwplannen. "Dit is absurd. Het is minachtend ten opzichte van de Arabieren, de Palestijnen en de Amerikaanse bemiddeling", liet het Egyptische ministerie van buitenlandse zaken weten.

In de Israëlische media werd het plan eveneens gehekeld. De algemene teneur was dat de aankondiging beschamend was. "Een klap die in de hele wereld te horen is", kopte het dagblad Haaretz over de hele voorpagina.

De weigering van Israël om de bouw stop te zetten op land dat de Palestijnen beschouwen als toebehorend aan een toekomstige Palestijnse staat heeft het Palestijnse vertrouwen in Amerikaanse bemiddeling ernstig beschadigd. President Barack Obama riep aanvankelijk op tot een algehele bouwstop, maar weigerde maatregelen te nemen toen Israël aangaf niet zover te willen gaan. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft aangegeven de bouw in Oost-Jeruzalem nooit te zullen staken, omdat hij niet van plan is de stad ooit op te delen.

Eerder deze week kondigden de Palestijnen met enige tegenzin aan het vredesproces indirect te zullen hervatten. Omdat Abbas weigert direct vredesonderhandelingen aan te gaan zolang geen algehele bouwstop is afgekondigd is het aan de Amerikaanse Midden-Oostengezant George Mitchell om de komende maanden de bemiddeling tussen Abbas en Netanyahu te verzorgen.

Steeds meer land dat de Palestijnen voor een eigen staat willen wordt ingenomen door Israëlische nederzettingen. Het wordt daardoor steeds moeilijker tot een vredesakkoord te komen. Tegenwoordig wonen bijna driehonderdduizend joodse kolonisten op de Westoever en honderdtachtigduizend in Oost-Jeruzalem.

Joe Biden (dossiers)