RSS

Nieuwe ster in Israël, maar nieuw vredesoverleg?

Volgende afbeelding 0/0

Nieuwe ster in Israël, maar nieuw vredesoverleg?

Gepubliceerd: 23 jan 2013 15:26 Laatste update: 23 jan 2013 15:26 Buitenland

(Novum/AP) - 'Koning Bibi' Netanyahu blijft hoogstwaarschijnlijk ook na de parlementsverkiezingen aan de macht in Israël, maar voor zijn kroning moet hij ditmaal aankloppen bij een brutale nieuweling. En deze Yair Lapid buit zijn positie als 'kingmaker' uit. Hij geeft premier Benjamin Netanyahu naar eigen zeggen pas zijn zegen als die zich losmaakt van zijn rechtsradicale bondgenoten en zich tot het politieke midden bekeert.

Yair Lapids Yesh Atid (Er is een Toekomst) werd dinsdag verrassend de tweede partij van het land. De verkiezingsuitslag maakte de gewezen televisiejournalist in een klap een belangrijke speler in de nieuwe Knesset. Door de patstelling tussen de rechtse partijen en de linkse en centrumpartijen, die beiden zestig parlementszetels veroverden, is de steun van Lapids middenpartij voor een nieuw kabinet onmisbaar.

Maar hoe wendt Lapid die plotselinge invloed aan? In zijn overwinningsrede beloofde hij zijn jubelende aanhang aan te sturen op een brede coalitie van gematigde partijen. Dat doet vermoeden dat hij Netanyahu wil losweken van diens voormalige politieke vrienden, de rechts-nationalistische en ultraorthodoxe partijen.

Na telling van 99,8 procent van de stemmen stond de gezamenlijke lijst van Netanyahu's Likud en Yisrael Beitenu op 31 Knessetzetels. Hoewel dat er elf minder zijn dan voorheen blijft de rechtse duofractie de grootste van het parlement. Yesh Atid volgt met negentien, voor Arbeid met vijftien en het ultraorthodoxe Shas en de kolonistenpartij Joods Huis met ieder elf zetels.

Netanyahu, die naar verwachting het initiatief in de kabinetsformatie mag nemen, krijgt in dat geval zes weken de tijd een coalitie te vormen. Dat is in Israël doorgaans al een hele opgave, maar in de nieuwe verdeelde Knesset al helemaal een hels karwei. De onderverdeling van het scala aan kleine en middelgrote partijen in links en rechts is namelijk bedrieglijk. Op het eerste gezicht gedoodverfde bondgenoten verschillen niet zelden op een reeks andere punten weer hartstochtelijk van mening.

Likud en Yesh Atid zijn voor elke denkbare regeringscoalitie onmisbaar. Wat de invloed van Yesh Atid op de volgende regering betekent voor het vredesproces met de Palestijnen is echter vooralsnog giswerk. Lapid voerde vooral campagne op binnenlandse onderwerpen. Hij beloofde zich sterk te maken voor beter onderwijs en betaalbare woningen, en een eind te maken aan de vrijstelling van dienstplicht en aan de studiebeurzen voor ultraorthodoxe joden.

Lapid bepleitte weliswaar hervatting van het vredesoverleg met de Palestijnen, maar peinst er niet over het bezette Oost-Jeruzalem op te geven. Een Palestijnse staat zonder zijn beoogde hoofdstad lijkt voor de Palestijnen echter onaanvaardbaar.

Het politiek onbeschreven blad Lapid bleef echter tot dusver ietwat ongrijpbaar. De 49-jarige charmeur heeft zich opgeworpen als populistische beschermheer van de geplaagde middenklasse. Zijn geliefde refrein, "Waar blijft het geld?", tekent zijn focus op alledaagse kwesties van inkomen en levensonderhoud.

Wellicht krijgen die ook in de aanstaande coalitiebesprekingen voorrang op het vredesproces en het buitenlandbeleid. Zo'n keuze effent de weg naar een samenwerking met Likud. Het zou Netanyahu, vanouds al een havik maar de laatste jaren nog onwrikbaarder, immers moeilijk vallen de bevroren betrekkingen met de Palestijnen te ontdooien en de bouw van nederzettingen te beëindigen.

Over andere kroonjuwelen van Yesh Atid worden Lapid en Netanyahu het vermoedelijk sneller eens. Het opheffen van privileges voor ultraorthodoxen bijvoorbeeld. In dat geval zal het tweetal niet aansturen op een coalitie met hun belangenbehartigers, zoals Shas, maar met kolonistenpartij Joods Huis, de andere winnaar van de verkiezingen. Dat lijkt dan weer slecht nieuws voor het vredesproces.

[Copyright 2013 Novum/AP]